Home » 2016 » March

Monthly Archives: March 2016


At the temple



              (Pic. sustainablechina.info)

At the temple,

I saw them completely engaged—-

The worshippers were busy

throwing the coins,

The priests were busy

collecting them.

For me,

difficult it was to say—

Who were the more devout?

But I came round:

It should be the collectors,


the throwers throw only now and then,

but the gatherers

continue with their hoarding forever.



Since the time this poem was included in M.Ed. (English) syllabus of Tribhuvan University, I regularly receive emails from students asking me its meaning. Moreover, a number of people arrive at my Academia page while searching with keywords like “At the Temple/Prakash Subedi/Tribhuvan University” and so on. Therefore, this is my modest attempt to share some of my personal thoughts on this poem (trying not to disappoint those who arrive here).  

I exactly don’t remember when I wrote this poem, but it was included in my first anthology of poems, Stars and Fireflies (2009). 

Every reader is free to make her own interpretation of a text she reads, based on her own experience, exposure, and expertise, and this poem would not be an exception in any way. Therefore, my opinion on it is neither very important nor it matters much. But if I just have to respond to the question ‘what thoughts I had while composing it,’ I would say I was thinking about religion in general, but also about the way we observe religion in Nepal in particular.

Religion probably is the best and the worst among all human inventions. As a personal quest towards the ultimate meaning of being life, in its spiritual, ethical, and aesthetic senses, religion defines humanity at its best. But as an ideology and an organized dogma, religion has been one of the most unprogressive forces, and has been responsible for some of the worst crimes against humanity in the past and at present. Therefore, I believe, whenever we talk about religion, we should keep both of these antithetical aspects in mind.

While writing this poem, I was pondering over the relationship between the material and the spiritual aspects of religion: how religion has been completely misguided from its original ideals, and how it has become just another basis of discord. For instance, every religion promotes charity or donation, and it definitely is a good idea to make a contribution in the name of ‘god’ so that, on the one hand, you don’t cling much to what you earn or own, and, on the other, what you give can be utilized for the sake of those who are in need. But most of the (monetary) offerings we make in our temples these days lack that compassionate and benevolent motive on the part of those who donate, and are guided solely by the aim of bribing and winning the ‘divine favor’ to fulfill our selfish ambitions or of showing off how rich we are. 

Similarly, those at the receiving end, the priests, too, aren’t any better either. In fact, they probably are much worse than those who give. They aren’t concerned at all about the actual objectives of charity, and are solely obsessed with amassing as much of wealth as possible for themselves. (As an example, just think of the rows that ensue among the Bhattas, the Rajbhandaris and the government every now and then on how the Pashupatinath funds should be divided!)

So, when I ask the question “who are the more devout?” I was actually thinking who could be worse between these two, the devotees who continue to throw the coins (out of greed to gain something) or the priests who keep on gathering them (cf. irony, i.e. saying something using its opposite). Though both of them are probably equally at fault in this regard, my personal assessment is that the priests should be considered as being more in the wrong, simply because they are supposed to be (and, they claim to be) the ‘learned guides’ of the otherwise ‘ignorant masses.’  

More (and, varied) interpretations are possible, I’m sure, and I would love to hear from you! 🙂 



नासीर अहमद नसिरका कविताहरु

कविताको अनुवाद झण्डै असम्भव काम लाग्छ मलाई । त्यसमाथी स्रोत भाषाबाट सिधै नभइ दोस्रो भाषामा गरिएको अनुवादबाट कविताको अर्को अनुवाद गर्दाको नतिजा प्लेटोले भने झैँ  ‘यथार्थ भन्दा दुई गुणा पर’ (twice removed from reality) नहोला भन्न सकिन्न । पहिलो चरणमा उर्दुबाट अङ्ग्रेजीमा अनुवाद भएका यी कवितालाई अङ्ग्रेजीबाट नेपालीमा अनुवाद गर्दा कती ठाउँँमा कविताको सिलसिला टुट्यो होला अनी कती ठाउँँमा अर्थ हरायो होला, मलाई थाहा छैन । तैपनि प्रसिद्द पाकिस्तानी कवि नासीर अहमद नसिरका सुन्दर कविताका केही झिल्का यसमा कताकती आएछन भने मात्र पनि मेरो प्रयास ब्यर्थ जाने छैन भन्ने विश्वासका साथ यो अनुवाद तपाईंँहरुसँग ‘शेयर’ गर्दैछु ।  यो अनुवाद “शान्तीका लागि दक्षिण एसियाली कविता उत्सव २०१३” (South Asian Poetry Festival for Peace 2013)  मा वाचन /प्रकाशनका लागि गरिएको हो । 

( Poems by Naseer Ahmad Nasir, Translated from Urdo into English by Dr. Bina Biswas, translated from English into Nepali by Prakash Subedi)



१. सिमाङ्कन

हुरी र बर्षा बोकेर
उनिहरू हामीलाई भेट्न आउँछन
ढोका छेउमा
उनिहरूका खासखुस सुनिन्छन;
खाली बरण्डा
तिनका शरीरका बास्ना
र, लुगाका सरसराहटले भरिन्छन;
पर्खालहरू नाघ्दै,
छाना र बलेंसीहरूमा चिप्लँदै
बादलको छायाँसरी
सुस्त पदचापमा हिँड्छन उनिहरू;
आधा छापिएका चोकको निशब्दतामा
आँखाले उनिहरूलाई
पहुँचभन्दा टाढाको अनन्त दुरीतर्फ
गैरहेको देख्छन ।

अल्छि मानेर हाइ गरिरहे झैं लाग्ने झ्यालहरू
सोचमग्न छन —
यो भुमिलाई पराजित गरेर, र यसको छातीमा टेकी ,
यी हिमालहरू सगर्व आकाशतर्फ हेर्छन
त्यसभन्दा पर एउटा ताल होला,
अनी होलान चराहरू र सेता बादल, र
झुम्म परेका रुख
र खस्रो चौर;
भेडाका बथान, एक्ला गोठाला;
टाढा–टाढा भागीरहेका गोरेटा; र
र कुनै देशमा
कुनै गाउँ र कुनै शहर हुनुपर्छ
जहाँ म जस्तै कवी
कविता लेख्छ ।

सिमाङ्कन कागजमा सजिलो हुन्छ –
केही चिन्ह र धर्का,
टाकुरा, नदि, खोला, भिराला जमिन
चरन, साना वस्ति, क्षेत्राधिकार, बजारहरू
खोँच र अज्ञात गल्ली;
अझ हतियारले सुसज्जित लामबद्ध सिपाही भएका
किल्लाहरू पनि कोर्न सकिन्छ;
तर पर्खाललाई अवज्ञा गर्दै
छायाँहरू ढोका, झ्याल र आँगनतर्फ लम्बिन्छन
अनी, हृदयका सुदुर कन्दरालाई शुन्यताले स्पर्श गर्छन्
र, नक्सामाथी
सुर्य र बर्षाले आफ्नो रङ परिवर्तन गर्छन् !


२. जीवन भन्दा रात लामो छ

हो ! यो नै सत्य हो !
माटोबाट टुसाएर आकाशमा झाँगिएको फसल
यही नै हो –
त्यसबेला हामी धेरै टाढा हिँडेका थियौं, र
अबेरसम्म जागै बसेका थियौं ;
अनी, हामी बिच प्रश्नोत्तरको अनन्त शृङ्खला चलेको थियो,
र, थियो लामो दुरी ।
जब हाम्रा आत्माले उडान सिके
त्यतिबेलै सबै प्रष्ट भयो –
हामीलाई एउटा अन्तहिन बाटो देखाइयो
जसको कुनै सुरुवात नै थिएन !
र, तिमीलाई त थाहै छैन
रात यो पृथ्वीमा जीवनभन्दा प्राचिन हो भनेर ;
र, तिम्रो हराभरा यौेवनले
न मेरो भोक मेट्न सक्छ
न मलाई आफ्नो चमकले
बाँध्न सक्छ
तिमी नजिक आयौ र मलाई बोलायौ
तर म केवल मौन मात्र रहन सकें
किनकी मेरो मौनता नै मेरो सुरक्षा थियो ।
अन्न भित्र्याउनेहरूका शिर र हात
धुलो–पिठो पार्नेहरूलाई
कलम र कुचीको कलाको मुल्य के थाहा
हिलेबाटो बन्नुभन्दा पहिलेनै
दाउराको भारी बोक्दै गर्दा,
वस्तुभाउ खेद्दै गर्दा
रङहरूको बलीका लागि तिर्खाएको थियो त्यो
जहाँ ज्ञान एक्लो बन्छ
एक्लो र असुरक्षित . . .
बेला बखत म जोतिएर जमिनभित्र रोपिएको छु
र भित्र्याइएको छु फसलझैं ।
म जमिनको बिज हुँ
ब्रह्माण्डको सार–तत्त्व
तिम्रो आवाजले मलाई अंकुरित हुन विश्वास दिलाउने थियो
र, एक दिन हामीले नदिहरू पार गर्ने थियौँ
अनी पुग्ने थियौँ त्यहाँ
जहाँ न कुनै बाटो छ न कोही यात्री
न बिहानी छ न त साँझ नै
केवल एक अद्वितिय कुहिरो
र, हिमाली रात
जसको अन्तमा
(र, रातको अन्त कहाँ हुन्छ !)
समयको छाना भएको माटोको भित्तो
र धेरै माइल पर
अनगिन्ती बाटाहरू
एउटा सडकमा गएर मिल्छन
लामो र अन्तहिन सडक
हामी हिंडेर बनाएका सडक
र हामीले रोपेका रुख
हामी बिर्सन सकौँला र ?


३. प्रकाश स्तम्भ

भन मलाई,
मेरो आँखामा अनिंदो बसिरहेको, ए शीत,
कुन युगको कुन निद्राले तिमीलाई घेरेको छ !
पिडाको कुनै देशमा
भगवान आँसुको बर्षा गरिरहेको छ
उनको परेलिमा
एक थोपा मोती किन अल्झेको छ ?

भन मलाई, ए समुद्र किनारको पवन !
द्रविभुत यात्राको क्रममा
प्रेमलाई एक द्वीप,
अनी शोकलाई त्यहाँसम्म पुग्ने नौका भन्ने उनी
कुन शहरमा खोज्दै होलिन मलाई !

बताउ मलाई, ए मेरो मुक्तीको पवित्र नाम
मैले बिदाइको रीत पुर गर्नेछु
र भेट्नेछु उनलाई ढुङगे स्तम्भहरूको लामो पङ्क्तीबीच
र, उनलाई आफ्नो अङगालोमा लिएर
शुरु गर्नेछु महायात्रा
फगत एक चुम्बनका लागि ।

भन मलाई, ए प्रकाशको प्रतिक !
पानीमा डुबेका
यी शिखरबिहिन चट्टान
बितेका शताब्दीका अमुर्तता हुन,
वा हुन अनन्तको साँधमा ढलेका
दन्त्य कथामा डुंगा खियाइरहने
दासहरूका चित्कारका
आकारहिन मुर्ती ?

बताउ मलाई, समयको सुदुर सिमासम्म उड्ने
ए जादुको चरा !
मलाई भन, उनी कहाँ छिन
जसलाई सम्झेर
हराइरहेका प्राचिन स्वर
मेरो हृदयमा केन्द्रित हुन्छन !
मलाई बताउ, ए धर्तीका तारा
किन यात्रीहरू तिम्रै सपना देख्छन ?


४. पानीमा हराएका सपना

सपना र चाहनाको बिचमा
कुनै दुरी छैन
पानी र आँखामा देखिने प्रतिबिम्बको बिचमा
कुनै ऐना छैन ।
पिडाको त्रिभुजभित्र
बिचारका धर्काहरूले बनाएका आकारमा
कुनै झुकाव छैन ।
अनगिन्ती मानवजातीले
देखेका सपना उस्तै छन
तर निद्रा र रातका पहरा
उस्तै छैनन् । (more…)

%d bloggers like this: